A
AML & COMPLIANCEADVISORY & TRAINING
WIEDZA / KONTROLA AML

Jak przygotować organizację do kontroli AML

Autor: Anna Fijał · AML & Compliance Expert · aktualizacja: wrzesień 2026

Przygotowanie do kontroli AML zaczyna się dużo wcześniej niż w momencie otrzymania pisma. Najważniejsza jest spójność dokumentacji, danych i rzeczywistej praktyki.

Najlepsze przygotowanie do kontroli AML zaczyna się na długo przed otrzymaniem zawiadomienia. Organizacja powinna być w stanie szybko pokazać nie tylko dokumenty, ale również dowody faktycznego działania systemu.

Kontrola zaczyna się od gotowości organizacyjnej

Gdy pojawia się informacja o kontroli, łatwo skoncentrować się na kompletowaniu dokumentów. Tymczasem równie ważne jest ustalenie właścicieli odpowiedzi, sposobu komunikacji, repozytorium materiałów i procesu weryfikacji informacji przekazywanych kontrolującym.

Zbuduj jedno źródło prawdy

Dokumentacja przesyłana podczas kontroli powinna być spójna. Problemem może być funkcjonowanie kilku wersji procedury, rozbieżne opisy tego samego procesu albo raporty oparte na innych danych niż te przedstawiane przez operacje.

PAKIET GOTOWOŚCI
  • aktualna procedura AML/CFT i dokumenty powiązane,
  • ocena ryzyka wraz z materiałami źródłowymi,
  • schemat organizacyjny i podział odpowiedzialności,
  • rejestry szkoleń i kontroli,
  • raportowanie MLRO/Compliance do kierownictwa,
  • opis systemów i najważniejszych kontroli automatycznych,
  • status wcześniejszych ustaleń audytowych i działań naprawczych.

Przetestuj próbę, zanim zrobi to kontrolujący

Warto przeprowadzić własny quality review klientów i spraw. Próba powinna obejmować różne scenariusze: klientów wysokiego ryzyka, PEP, złożone struktury właścicielskie, przypadki EDD, alerty monitoringowe i relacje aktualizowane po trigger event.

Celem nie jest „upiększenie” dokumentacji, lecz zidentyfikowanie systemowych problemów i sprawdzenie, czy podobny błąd występuje również w innych przypadkach.

Walkthrough procesu

Osoby odpowiedzialne za proces powinny potrafić wyjaśnić, jak procedura działa w systemie i kto podejmuje decyzje. Warto przejść cały proces na rzeczywistym przykładzie — od rozpoczęcia relacji po monitoring i ewentualną eskalację.

Ważne: podczas kontroli nie należy „dopowiadać” procesu, którego system faktycznie nie realizuje. Lepsza jest jasna informacja o luce i zaplanowanym działaniu naprawczym niż niespójne wyjaśnienia.

Przygotowanie zespołu

Nie chodzi o uczenie pracowników gotowych odpowiedzi. Powinni natomiast znać swoje obowiązki, rozumieć proces eskalacji i wiedzieć, kto koordynuje kontakt z kontrolującymi. Pomocne jest krótkie spotkanie organizacyjne i ustalenie zasad udostępniania informacji.

Jak zarządzać pytaniami i dokumentami?

Dobrym rozwiązaniem jest rejestr zapytań zawierający numer pytania, zakres, właściciela, termin, status oraz link do finalnej wersji odpowiedzi. Ogranicza to ryzyko duplikatów, niespójnych wersji i przekazywania dokumentów bez wewnętrznej weryfikacji.

Co po kontroli?

Uwagi należy przełożyć na plan działań, ale warto również wykonać root cause analysis. Jeśli brakuje dokumentu w kilku sprawach, przyczyną może być źle zaprojektowany formularz lub brak kontroli systemowej. Naprawa pojedynczych przypadków bez usunięcia przyczyny może nie dać trwałego efektu.

Przy przygotowaniach do kontroli prowadzonej przez GIIF sprawdź oficjalny schemat jej przebiegu i właściwe przepisy ustawy AML. Opis ten dotyczy GIIF; kontroli innych organów nie należy automatycznie traktować jako prowadzonej według identycznych zasad.

Dokument odniesienia: Ustawa AML z 1 marca 2018 r. — ELI.

FAQ

Czy warto zrobić mock inspection?

Tak, szczególnie w organizacjach o dużej skali lub po istotnych zmianach procesowych. Pozwala sprawdzić czas reakcji, jakość dowodów i spójność odpowiedzi.

Kto powinien koordynować kontrolę?

Powinna istnieć jedna funkcja koordynująca przepływ pytań i odpowiedzi, przy zaangażowaniu właścicieli poszczególnych procesów.

Czy podczas przygotowań można poprawiać stare sprawy?

Należy działać transparentnie. Jeżeli wykryto błąd, warto go naprawić zgodnie z procedurą i zachować ślad wskazujący, co i kiedy zostało skorygowane.

AF
AUTOR

Anna Fijał

Ponad 15 lat doświadczenia obejmującego bankowość, fintech, AML/CFT, Compliance, MLRO, audyt wewnętrzny i doradztwo.

Poznaj doświadczenie →